Gezondheid & veiligheid

De dennenprocessierups en je hond: signalen, eerste hulp en veiliger wandelen in Zuid-Europa

Waar ze leven, wanneer ze uit de dennen komen, hoe contact eruitziet en waarom het altijd een noodgeval is.

Door 6 min lezen
Two dogs relaxing outdoors in a garden with a chew toy

Wandel je met je hond in Spanje, Portugal, Italië, Griekenland of Zuid-Frankrijk, dan heb je ze misschien gezien: een lange rij harige rupsen die onder de dennenbomen het pad oversteekt, kop aan staart. Ze zien er onschuldig uit, zelfs fascinerend. Voor een nieuwsgierige hond kan één keer snuffelen of likken een spoedrit naar de dierenarts betekenen.

Hier lees je wat dennenprocessierupsen zijn, wanneer ze het actiefst zijn, wat je doet als je hond er een aanraakt en hoe je wandelingen plant waarbij je hond er ver bij uit de buurt blijft.

Dennenprocessierupsen zijn bedekt met piepkleine brandharen die bij een hond ernstige zwelling en schade aan de bek en tong kunnen veroorzaken. Ze leven in dennenbomen in heel Zuid-Europa en komen vooral in de late winter en het voorjaar naar beneden. Snuffelt, likt of eet je hond er een, ga dan direct naar een dierenarts. Vermijd in het seizoen dennenbossen en houd je hond aan de lijn.

Wat zijn dennenprocessierupsen?

Het zijn de rupsen van een nachtvlinder die op dennenbomen leeft, en soms op ceders. Ze danken hun naam aan de manier waarop ze zich verplaatsen: in Ă©Ă©n rij, de een achter de ander, als een processie.

Elke rups is bedekt met talloze piepkleine haartjes die makkelijk afbreken en zelfs door de lucht kunnen zweven. Die haren veroorzaken de reactie, niet een beet of steek. Dode rupsen, oude nesten en de grond waar een processie langs is gekomen, kunnen nog haren bevatten, dus het risico verdwijnt niet samen met de rupsen.

Het is handig om de lokale namen te kennen als je in het buitenland hulp nodig hebt: oruga procesionaria in het Spaans, chenille processionnaire in het Frans, processionaria del pino in het Italiaans en processionária do pinheiro in het Portugees.

Waar en wanneer komen processierupsen voor in Europa?

Ze komen het meest voor rond de Middellandse Zee en zijn het gevaarlijkst voor honden van de late winter tot in het voorjaar, als ze hun nest verlaten en langs de bomen naar beneden lopen om zich in de grond in te graven.

GebiedWanneer je extra oplet
Zuid-Spanje, Portugal, de eilanden in de Middellandse Zee, Zuid-Italië en GriekenlandKan in warme jaren al midden in de winter beginnen en tot in het voorjaar doorgaan
Noord-Spanje, Midden- en Noord-Italië, Zuid- en West-FrankrijkVooral de late winter en het voorjaar
Verder naar het noorden en op hoger gelegen grondLater in het voorjaar. Het leefgebied van de rups breidt zich in de loop van de tijd naar het noorden uit
Midden- en Noord-Europa, waaronder Nederland, België en DuitslandEen verwant, de eikenprocessierups, leeft op eiken, vooral in de late lente en de zomer

Het moment verschuift met het weer en de hoogte, dus vraag een dierenarts ter plaatse wanneer het seizoen begint waar je woont of verblijft. Vaak zie je de nesten eerder dan de rupsen: witte, zijdeachtige bollen, als watten, hoog in de takken van dennenbomen. Ze komen veel voor in parken, tuinen, op campings, golfbanen en in de dennenbossen achter veel stranden.

Wat gebeurt er als een hond een processierups aanraakt?

De haren veroorzaken een snelle, pijnlijke reactie, meestal in de bek, op de tong en rond de snuit. Honden worden het vaakst getroffen als ze aan een rups snuffelen, hem likken of proberen op te eten, dus de tong krijgt het meeste te verduren.

Let op deze signalen, die meestal binnen enkele minuten verschijnen:

  • Plotseling, hevig kwijlen
  • Met de poot aan de bek of snuit krabben
  • Een gezwollen tong, lippen of snuit
  • Janken, onrust of duidelijke pijn
  • Overgeven
  • Rode, jeukende huid of pijnlijke ogen
  • Moeite met ademen of slikken, in ernstige gevallen

In ernstige gevallen kan een deel van de tong blijvend beschadigd raken, en zwelling in de keel kan de ademhaling belemmeren. Daarom is contact altijd een noodgeval, ook als je hond er in het begin maar weinig last van lijkt te hebben.

Wat doe ik als mijn hond er een aanraakt?

Ga direct naar de dichtstbijzijnde dierenarts en bel onderweg alvast op, zodat de kliniek klaar is voor je komst.

  1. Haal je hond weg bij de rupsen, en houd ook andere honden en kinderen op afstand.
  2. Raak de haren niet aan met blote handen. Gebruik handschoenen of een doek als je de snuit van je hond moet vastpakken.
  3. Wrijf niet over de bek of snuit. Door te wrijven breken er meer haren af en duw je ze dieper in de huid.
  4. Bel de dichtstbijzijnde dierenarts en zeg dat het om een processierups gaat, zodat ze weten dat het dringend is. Misschien vragen ze je om de bek onderweg voorzichtig met water te spoelen. Doe dat alleen als zij het adviseren en het je niet ophoudt.
  5. Ga er snel heen. Een vroege behandeling geeft je hond de beste kans.

Sla het nummer en adres van de dichtstbijzijnde spoeddierenarts op voordat je gaat wandelen, zeker als je op vakantie bent op een nieuwe plek.

Hoe bescherm ik mijn hond tijdens wandelingen?

Houd je hond in het seizoen weg van dennenbomen, en houd hem aan de lijn overal waar dennen groeien. Voorkomen is veel makkelijker dan genezen.

Doen

  • Houd je hond in het seizoen aan de lijn in dennenbossen en parken
  • Kijk op het pad en aan de voet van bomen of je rijen rupsen ziet
  • Kijk omhoog naar witte, zijdeachtige nesten in de takken
  • Kies routes zonder dennen, zoals open velden, stranden waar honden mogen of straten
  • Vraag buren of je dierenarts wanneer het seizoen bij jou in de buurt begint

Vermijden

  • Je hond laten snuffelen rond de voet van dennenbomen
  • In de late winter en het voorjaar onder bomen met nesten lopen
  • Zelf rupsen aanraken, wegvegen of verbranden
  • Rusten of picknicken onder aangetaste dennen
  • Je hond in het seizoen laten graven in dennennaalden of in de grond onder dennen

Heb je dennenbomen in je tuin, controleer ze dan in de herfst en het begin van de winter op nesten. Haal nesten niet zelf weg. Veel gemeenten en professionele ongediertebestrijders kunnen ze veilig behandelen of verwijderen, en in sommige gebieden gelden lokale regels over wie dat moet doen.

Plan je een verblijf in de winter of het voorjaar aan de Costa del Sol, in de Algarve of in Toscane? Zet processierupsen op je checklist, samen met de papieren uit onze gids over reizen door Europa met je hond. Onze gids over teken en honden behandelt een ander voorjaarsrisico in veel van dezelfde gebieden.

Wat kan mijn hond doen in plaats van een wandeling door het dennenbos?

Een kortere wandeling op veilige grond, plus wat verrijking thuis of op het terras, houdt je hond tevreden in het hoogseizoen. Snuffelen, likken en kauwen maken honden vermoeider dan je zou verwachten.

  • Maak een rustige wandeling door de straat en laat je hond in zijn eigen tempo snuffelen. Onze gids over snuffelwandelingen voor stadshonden legt uit hoe.
  • Strooi een deel van het avondeten van je hond uit op een schoon terras of in een deel van de tuin zonder dennen, zodat hij ernaar kan zoeken.
  • Oefen een paar minuten met eenvoudige training, zoals zit, wacht en aanraken.
  • Geef na de wandeling een bevroren speeltje, gevuld met een deel van zijn gewone voer.
“Mijn podenco is er verslaafd aan! Echt een top hondenspeeltje / snack / multifunctioneel ijsje”
Sue P., geverifieerde aankoop

In het zuiden brengt het voorjaar vaak ook warme periodes. Voor ideeën voor verkoelende vullingen kun je de Freezbone-receptvideo's bekijken en onze lijst met fouten die je vermijdt op de heetste zomerdagen.

Lopen mensen en katten ook risico?

Ja. De haren kunnen bij mensen jeukende uitslag en pijnlijke ogen veroorzaken, en vooral jonge kinderen die rupsen oppakken lopen risico. Ook katten kunnen worden getroffen, al komen ze minder snel een processie tegen dan een hond tijdens een wandeling. Heeft iemand een sterke reactie, vraag dan medisch advies.

Ken het seizoen, kijk omhoog naar de dennen en houd de lijn vast. Met een beetje planning kan je hond nog steeds genieten van elke wandeling die de Middellandse Zee te bieden heeft.

Algemene informatie, geen veterinair advies. Maak je je zorgen over je hond, overleg dan met je dierenarts.

Veelgestelde vragen

  • Heftige reacties kunnen levensbedreigend zijn, vooral als zwelling in de bek of keel de ademhaling belemmert. Sommige honden verliezen ook een deel van hun tong. Als je direct naar een dierenarts gaat, heeft je hond de beste kans op een goed herstel.

  • Ja. De witte, zijdeachtige nesten in de dennentakken bevatten rupsen en hun brandharen, en zelfs oude, lege nesten kunnen nog haren bevatten. Houd je hond weg van gevallen nesten en van de grond onder aangetaste bomen.

  • Vooral in de late winter en het voorjaar, als ze het nest verlaten om zich in de grond in te graven. In warme kustgebieden kan dat al midden in de winter beginnen, terwijl het hoger in de bergen en verder naar het noorden meestal later in het voorjaar gebeurt. Een dierenarts ter plaatse kan je vertellen wanneer het seizoen in jouw omgeving meestal begint.

  • Dat doe je beter niet. Als je een nest verstoort, komen de haren vrij en die kunnen jou, je gezin en je huisdieren treffen. Neem contact op met je gemeente of een professionele ongediertebestrijder, want de regels voor verwijdering verschillen per plaats.

  • De dennenprocessierups komt vooral voor in Zuid-Europa, al breidt zijn leefgebied zich naar het noorden uit. Een verwant, de eikenprocessierups, leeft op eiken in delen van Midden- en Noord-Europa, waaronder Nederland, BelgiĂ« en Duitsland. Ook zijn haren zijn irriterend, dus houd je hond op afstand en ga naar een dierenarts als er toch contact is geweest.

Producten uit deze gids

Koop 2: 15% korting · 3: 20% · 4: 25%

Geschreven door Freezbone Team

Wij ontwerpen invriesbaar, navulbaar kauwspeelgoed van natuurrubber en testen elke vulling en elke routine eerst met onze eigen honden voordat we erover schrijven. Freezbone Limited levert vanuit Ierland in de hele Europese Unie.

Deel deze gids Pinterest Facebook

Meer over Gezondheid & veiligheid

Videorecepten

Wat gaat er vanavond in de Freezbone?

Stap-voor-stapvideo’s voor elke Freezbone, van vullingen in 5 minuten tot laagjes die een nacht invriezen.

Bekijk de recepten